Di tích Bến phà Gianh

Nằm bên dòng sông Gianh êm đềm (phường Bắc Gianh, tỉnh Quảng Trị), Di tích lịch sử Bến phà Gianh từng là một trong những tuyến giao thông huyết mạch quan trọng bậc nhất, gánh vác sứ mệnh chi viện sức người, sức của cho chiến trường miền Nam trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

“Tọa độ lửa” trên dòng sông Gianh

Với vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng trên con đường vận tải chiến lược, Bến phà Gianh đã trở thành một “tọa độ lửa” trọng điểm bị không quân và hải quân Mỹ tập trung đánh phá hủy diệt. Trong suốt giai đoạn từ năm 1965 đến năm 1972, khu vực này đã phải hứng chịu hơn 2.000 trận oanh tạc lớn nhỏ với hàng ngàn tấn bom đạn dội xuống.

Tại “tọa độ lửa” này, 114 người con ưu tú – bao gồm bộ đội, công binh, thanh niên xung phong và nhân dân địa phương – đã anh dũng hy sinh để giữ vững mạch máu giao thông thông suốt. Dòng sông Gianh cũng là nơi ghi dấu “Chiến thắng trận đầu ngày 2 và 5/8/1964” vô cùng oai hùng của Lực lượng Hải quân nhân dân Việt Nam, đánh đuổi tàu chiến và bắn rơi máy bay của đế quốc Mỹ.

Trải qua hơn nửa thế kỷ, vùng đất bom cày đạn xới năm xưa giờ đây đã khoác lên mình một diện mạo mới khang trang, tôn nghiêm. Bến phà Gianh 2 – thuộc Di tích quốc gia đặc biệt Bến phà Gianh – đã được tôn tạo, chỉnh trang đồng bộ trên diện tích rộng 2,8 ha với tổng thể kiến trúc tâm linh và cảnh quan hài hòa.

Toàn bộ khu vực di tích đã được nâng nền cao gần 2m nhằm tạo mặt bằng rộng rãi và khắc phục hoàn toàn tình trạng ngập úng vào mùa lũ. Trong không gian tổng thể, công trình Đền thờ các anh hùng liệt sĩ được xây dựng vô cùng trang nghiêm, trở thành chốn thắp hương chiêm bái thiêng liêng cho du khách thập phương. Lối đi nội bộ được thiết kế kết nối nhịp nhàng, nổi bật với chiếc cầu bán nguyệt mềm mại bắc qua hồ nước, mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc về sự nối liền giữa quá khứ bi hùng và hiện tại hòa bình.

Đặc biệt, khuôn viên di tích được phủ xanh bởi những thảm cỏ tươi tốt và muôn khóm hoa rực rỡ dưới tán cây tỏa bóng mát quanh năm. Rất nhiều cây xanh hôm nay được trồng ngay trên chính những miệng hố bom năm xưa, trở thành minh chứng sống động nhất cho sự hồi sinh mạnh mẽ của vùng đất lửa.

Những chứng tích lịch sử vô giá

Đến với Di tích Bến phà Gianh trong chuyến du lịch tâm linh ở Quảng Trị, du khách không thể bỏ qua hai điểm nhấn kiến trúc và văn hóa đặc sắc:

Phục dựng Thuyền hai đáy: Điểm nhấn nổi bật trong khuôn viên là mô hình chiếc thuyền hai đáy – biểu tượng độc đáo của tuyến vận tải chiến lược trên biển. Thuyền được phục dựng nguyên mẫu theo tỷ lệ 1:1 với chiều dài 13,5m và nặng gần 20 tấn. Hình ảnh con thuyền tái hiện sự mưu trí, sáng tạo phi thường của quân và dân ta trong việc che mắt địch để vận chuyển vũ khí, lương thực vào Nam.

Không gian Nhà trưng bày: Nơi lưu giữ hàng trăm tài liệu, kỷ vật vô giá. Du khách sẽ được tận mắt ngắm nhìn những bức ảnh tư liệu đã ngả màu thời gian ghi lại cảnh vận chuyển hàng hóa tại bến đò Lao Ngang – Cảng Gianh năm 1972, Tổ rà phá bom từ trường năm 1968, hay bức ảnh đầy xúc động ghi lại khoảnh khắc Đại tướng Võ Nguyên Giáp cùng Tư lệnh Đồng Sỹ Nguyên về thăm hỏi cán bộ, chiến sĩ tại cầu Gianh tháng 3/1973. Bên cạnh đó là những hiện vật rực lửa chiến tranh như mảnh xác máy bay Mỹ, vỏ đạn, mảnh bom, chiếc bi-đông sờn cũ…

Ngày nay, Di tích quốc gia đặc biệt Bến phà Gianh không chỉ là nơi chốn yên bình để các cựu chiến binh tìm về ôn lại kỷ niệm một thời mưa bom bão đạn, mà còn trở thành một “địa chỉ đỏ” thiêng liêng trên bản đồ du lịch tâm linh của tỉnh Quảng Trị.

Đứng trước Đền thờ liệt sĩ Bến phà Gianh, thắp một nén hương thơm kính cẩn nghiêng mình trước 114 hương linh đã hòa vào sông núi, ngắm nhìn dòng sông Gianh êm đềm trôi dưới nắng vàng, mỗi du khách đều cảm nhận được lòng tự hào dân tộc dâng trào. Sự hồi sinh trên “tọa độ lửa” Bến phà Gianh chính là lời khẳng định cho sức sống bền bỉ, ý chí quật cường và khát vọng hòa bình bất tử của dân tộc Việt Nam.